Samen werken aan de binnenstad van morgen

Karen van Oudenhoven – Directeur Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) 
In een tijd van individualisering, een gevoel van polarisatie en snelle maatschappelijke veranderingen is sociale cohesie belangrijk. Hoe zorgen we ervoor dat mensen elkaar blijven ontmoeten, begrijpen en versterken? Karen van Oudenhoven gaat in op het belang van gemeenschapszin, verbondenheid en maatschappelijke weerbaarheid. Vanuit dat bredere perspectief laat zij zien hoe de inrichting van de fysieke leefomgeving, en in het bijzonder binnensteden en centrumgebieden, kan bijdragen aan ontmoeting, verbinding en samenwerking.

Mathijs Bouman – Econoom en journalist 
De transformatie van winkelgebieden vraagt om investeringen én sterke publiek-private samenwerking. Mathijs Bouman duidt relevante economische ontwikkelingen en deelt zijn visie op de uitdagingen van binnenstedelijke gebiedsontwikkeling vanuit een economisch perspectief. Over coördinatieproblemen en marktfalen, financieringsvraagstukken en regievoering: een realistische én optimistische blik op de toekomst van onze binnensteden. 

Mirjam van Praag – Hoogleraar Ondernemerschap en Leiderschap (VU Amsterdam) 
Ondernemers zijn onmisbaar voor levendige en sterke binnensteden. Mirjam van Praag laat zien welke economische en maatschappelijke waarde ondernemerschap creëert en hoe overheden, ondernemers en andere partners samen innovatie en ontwikkeling kunnen stimuleren. Een inspirerend pleidooi voor een positievere kijk op ondernemerschap en de kracht van samenwerking.  

1. Centrummanagement: de verbindende kracht achter een sterk centrum

Steeds meer binnensteden kiezen voor een professionele centrummanager of centrumorganisatie. Als onafhankelijke verbinder brengt deze ondernemers, vastgoedeigenaren, gemeente, cultuur, onderwijs en bewoners samen om te werken aan één gezamenlijke ambitie: een economisch vitale, aantrekkelijke en toekomstbestendige binnenstad. Door belangen te verbinden, kansen te signaleren, samenwerking te organiseren en uitvoering te geven aan plannen, zorgt centrummanagement ervoor dat de stem van het centrum (h)erkend wordt. 

Astrid Verberne is al jarenlang de drijvende kracht achter Centrummanagement Maastricht. Vanuit de overtuiging dat een sterk centrum de economische motor van de stad is, werkt zij samen met ondernemers, gemeente en andere partners aan actuele opgaven, zoals klimaatadaptatie, bereikbaarheid, talentontwikkeling, placemaking en een aantrekkelijk ondernemersklimaat. De aanpak is gebaseerd op vijf krachtige pijlers die gelijktijdig ontwikkeld worden: ondernemerschap, ruimte om te ondernemen, community, talent en lobby. 

Tijdens deze deelsessie laat Astrid zien welke strategische, verbindende rol een professionele centrumorganisatie speelt en waarom die onmisbaar is. Aan de hand van praktijkvoorbeelden uit Maastricht ontdek je hoe samenwerking concreet wordt georganiseerd, draagvlak ontstaat en plannen daadwerkelijk worden uitgevoerd. Een inspirerende sessie voor iedereen die wil bouwen aan een sterke, vitale en toekomstbestendige binnenstad. 

2. Van functies naar activiteiten – hoe maken we ruimte voor vernieuwing in onze centrumgebieden? 

Ondernemers lopen regelmatig tegen de grenzen van bestaande regelgeving aan. Sluiten onze regels nog wel aan bij de manier waarop centrumgebieden zich ontwikkelen? Hoe kunnen we belemmeringen wegnemen of regelgeving slimmer toepassen? En hoe kunnen Economische Zaken en Ruimtelijke Ordening daarin samenwerken? 
 
Nu detailhandel minder dominant is in centrumgebieden, worden het weer veelzijdige plekken om te ondernemen, wonen, werken, ontmoeten en verblijven. Dit vraagt om een andere kijk op ruimtelijke ordening. Waar we traditioneel nog denken vanuit afzonderlijke functies, zoals detailhandel, horeca, wonen en kantoren, laat de praktijk een ander beeld zien. Functies worden steeds vaker gecombineerd, ook zien we nieuwe functies. Hoog tijd om de aandacht te verschuiven naar bredere (bedrijfs-)activiteiten en de effecten daarvan op de omgeving. Denk aan openingstijden, milieubelasting, bereikbaarheid en parkeren. Een bredere benadering van bedrijfsactiviteiten biedt ruimte voor innovatie, functiemenging en nieuwe ondernemingsvormen. Gebouwen worden flexibeler inzetbaar en initiatiefnemers krijgen sneller duidelijkheid over wat mogelijk is. 

Tijdens deze sessie neemt Tommy Walvius (RHO Adviseurs) je mee in zijn visie op de toekomst van centrumgebieden en de betekenis voor gemeenten, ondernemers en vastgoedeigenaren. Welke kansen biedt een activiteitgerichte benadering van het omgevingsplan? En hoe vertaal je deze nieuwe manier van denken naar beleid en uitvoering? Wat betekent dit voor gemeenten, ondernemers en vastgoedeigenaren? Een sessie met een duidelijke blik op de toekomst van ruimtelijke ordening, praktische voorbeelden en volop ruimte voor vragen en discussie. 

3. Leren van de Impulsaanpak Winkelgebieden

De Impulsaanpak Winkelgebieden heeft de afgelopen jaren veel in beweging gebracht. Gemeenten maken gebruik van de subsidieregeling. Nu steeds meer projecten in uitvoering zijn, is het een goed moment om de balans op te maken. Wat kunnen we leren van de regeling? Welke rol speelt de onrendabele top? Wat zijn succesfactoren? En hoe zorgen we ervoor dat de investeringen van vandaag ook op de lange termijn effect hebben? 

Peter de Jong is als expert bij RVO vanaf de start betrokken bij de Impulsaanpak en deelt zijn ervaringen en inzichten. Dankzij zijn ervaring aan zowel de vastgoed- als de overheidskant weet hij partijen bij elkaar te brengen. Vanuit die positie reflecteert hij op de kansen en uitdagingen van binnenstedelijke gebiedsontwikkeling. Een actuele sessie over wat de Impulsaanpak heeft opgeleverd én wat nodig is om de volgende stap te zetten. 

4. Programmering als sleutel tot succesvolle gebiedsontwikkeling

Succesvolle gebiedsontwikkeling begint niet bij een Excel-sheet, maar bij een visie. Wat voor stad wil je zijn? Welke functies, voorzieningen en ontmoetingsplekken dragen daaraan bij? En hoe zorg je ervoor dat een gebied ook op de lange termijn relevant en aantrekkelijk blijft voor bewoners, bezoekers en ondernemers?

Bülent Yokus, gebiedsontwikkelaar bij SchipperBosch, deelt zijn ervaringen vanuit verschillende toonaangevende binnenstedelijke gebiedsontwikkelingen. Zo was hij betrokken bij de ontwikkeling van De Nieuwe Stad in Amersfoort, waarvan de Prodentfabriek onderdeel uitmaakt, en werkt hij momenteel aan Zwitsal Buitenstad in Apeldoorn. Aan de hand van deze praktijkvoorbeelden laat hij zien hoe programmering kan bijdragen aan levendige, onderscheidende en toekomstbestendige gebieden.

In deze deelsessie staat de kracht van programmering centraal. Hoe vertaal je een visie op de stad naar concrete keuzes in gebiedsontwikkeling? Welke regierol heeft de gemeente daarbij? Welke voorwaarden kun je stellen aan ontwikkelaars? En welke rol kunnen kunst, cultuur en actie spelen bij het creëren van waardevolle en onderscheidende gebieden?

Een inspirerende sessie over visie, regie en programmering, met als centrale vraag: als de stad van jou zou zijn, wat zou je haar dan gunnen?

5. De mobiliteitshub als nieuwe voordeur van het winkelgebied 

Veel winkelgebieden worden compacter. Aan de randen verdwijnen winkels en ontstaat ruimte voor wonen, werken en andere functies. Maar daarmee veranderen óók de entrees en de mobiliteitsstromen van het centrum. Waar stapt de bezoeker uit de auto, waar zet hij zijn fiets neer en vanaf welk punt wordt hij voetganger? 

Juist op die nieuwe overgangspunten kunnen mobiliteitshubs een sleutelrol spelen. Niet alleen als plek voor auto- en fietsparkeren, maar als nieuwe voordeur en ankerpunt van het centrum. Dat vraagt om anders kijken naar parkeren: niet ieder vastgoedproject afzonderlijk zijn eigen oplossing laten realiseren, maar zoeken naar oplossingen op gebiedsniveau. Soms in een aantrekkelijke plint, soms in een garage en soms juist op enige afstand aan de rand van het centrum. 

Aan de hand van ervaringen uit de Impulsaanpak Winkelgebieden laat Paul Kersten van RVO zien waarom mobiliteit vroeg onderdeel moet zijn van vastgoed- en gebiedstransformatie. Hoe kan je een mobiliteitshub positioneren? Wat werkt in een grote binnenstad en wat juist in een kleinere kern? Wanneer helpen parkeernormen en data en wanneer houden ze verandering juist tegen? Met een aantal scherpe stellingen gaan we hierover met de zaal in gesprek. 

6. Gebiedstransformatie waarderen: van plan naar investeringsrijp project (Pact voor Waardevolle Kernen)

Vorig jaar werd het Pact voor Waardevolle Kernen gelanceerd: een initiatief dat publieke, private en maatschappelijke partijen samenbrengt om de transformatie van stads- en dorpskernen te versnellen. Een van de grootste uitdagingen daarin is de kloof tussen de wereld van investeerders en vastgoedeigenaren enerzijds, en die van gemeenten en maatschappelijke partijen anderzijds. Ze spreken een andere taal, hanteren andere criteria en kijken vanuit andere belangen naar dezelfde opgave.

Nu introduceert het pact het werkboek Gebiedstransformatie waarderen. Dit is een praktisch aanpak om die kloof te dichten. Het helpt biedt een gedeelde taal en een gedeelde werkwijze: hoe breng je de brede waarde van een gebiedstransformatie in beeld? Hoe maak je die waarde meetbaar en vergelijkbaar? En hoe zorg je dat die waarde daadwerkelijk meeweegt in de businesscase? Met vragen, voorbeelden, formats en reflecties werk je toe naar een plan dat inhoudelijk sterk, vergelijkbaar en investeringsrijp is, voor publieke én private partijen

Tijdens deze deelsessie maak je kennis met het werkboek Gebiedstransformatie waarderen. Jos Sentel (City Deal Dynamische Binnensteden) neemt je mee in de aanpak: hoe breng je een gebiedsprofiel in beeld, hoe maak je brede waarde meetbaar en hoe zorg je dat die waarde daadwerkelijk meeweegt in de businesscase? Een sessie voor iedereen die werkt aan gebiedstransformatie en wil bouwen aan plannen die écht van de grond komen. Samen breng je in beeld wat een kern nodig heeft, wat de transformatie oplevert en wie daarvoor aan zet is