De echte uitdaging in centrumgebieden? Niet het plan, maar de samenwerking

De uitkomsten van het onderzoek Samenwerken zijn bekend! Vorige week werden ze door Tineke Brinkhorst van Sterke Stadsverbindingen gepresenteerd in de maandelijkse Centrumpraat. Tijdens de Centrumpraat sessie lichtte Tineke toe dat samenwerking in centrumgebieden vaak vastloopt, omdat de focus te veel ligt op de inhoud (het “wat”) en te weinig op de dynamiek (het “hoe”). In dit artikel delen we inzichten hoe je de samenwerking kan verbeteren.

5 dingen die je zelf kan doen om de samenwerking te verbeteren 

Succesvolle samenwerking gaat verder dan alleen het maken van plannen; het gaat vooral om het “hoe” van de samenwerking.

1. Aandacht voor  de ‘onderstroom’

Een centraal concept in de toolbox is het onderscheid tussen de bovenstroom en de onderstroom.

• Bovenstroom: Dit zijn de tastbare zaken zoals plannen, werkprocessen, organisatiestructuren en budgetten.
• Onderstroom: Dit omvat de menselijke kant, zoals persoonlijke emoties, oud zeer uit het verleden en onuitgesproken verwachtingen. De toolbox stelt dat samenwerking vaak stagneert omdat patronen in de onderstroom (zoals irritaties over te laat komen of gebrek aan voorbereiding) niet besproken worden. Het doorbreken van deze patronen is essentieel voor een goede samenwerking.

2. De cruciale rol van de voorzitter

De voorzitter speelt een sleutelrol in de groepsdynamiek en de slagvaardigheid van de samenwerking. Belangrijke taken zijn:

• Bewaken van de agenda en voortgang: Zorgen voor een goede voorbereiding zodat de energie aan tafel niet wegvloeit.
• Aanspreekpunt: Bestuursleden aanspreken wanneer afspraken niet worden nagekomen, maar ook als er iets speelt wat de dynamiek beïnvloedt.
• Onafhankelijkheid: Een onafhankelijke voorzitter heeft als voordeel dat deze kan optreden als verbinder zonder zelf een direct belang te hebben in het gebied.

3. Professionalisering van het bestuur

Een professioneel bestuur is cruciaal. Dit houdt in:

• Duidelijke functieprofielen: Het vastleggen van rollen en taken voor bestuursleden.
• Commitment op thema’s: In plaats van passief afwachten, kunnen bestuursleden een specifieke portefeuille of thema oppakken voor meer betrokkenheid (zoals in Utrecht gebeurt).
• De juiste persoon op de juiste plek: Het is belangrijk dat bestuurders niet alleen hun eigen belang behartigen, maar handelen vanuit het gezamenlijke belang van de binnenstad.

4. Overbruggen van verschillende ’talen’

In een centrum werken diverse partijen samen (gemeente, ondernemers, vastgoedeigenaren) die elk een andere taal spreken. Een voorbeeld is de definitie van “korte termijn”, wat voor een gemeente iets heel anders betekent dan voor een ondernemer. De samenwerking is gebaat bij een centrummanager en/of voorzitter die deze talen kan overbruggen en de gedeelde belangen scherp krijgt.

5. Investeren in teambuilding en energie

Hoewel dit in normale organisaties gebruikelijk is, is aandacht voor persoonlijke ontwikkeling en teambuilding binnen centrummanagement nog relatief nieuw. Samen iets leuks doen kan de sfeer aan de overlegtafel verbeteren en ervoor zorgen dat men elkaar beter leert kennen, wat bijdraagt aan een duurzame samenwerking.

Hoe kan je vastgoed beter betrekken in je samenwerking?

Het effectiever betrekken van vastgoedeigenaren bij centrumgebieden is een proces dat op veel plaatsen nog in de kinderschoenen staat, maar er zijn diverse strategieën die hierbij kunnen helpen:

1. Inzetten op de ‘kopgroep’ en ambassadeurs

Een effectieve methode is om te beginnen met een kleine groep vastgoedeigenaren die al betrokken zijn. Deze ‘kopgroep’ kan helpen bij het bepalen van de specifieke speerpunten voor vastgoed. Vervolgens kunnen zij als ambassadeurs optreden om hun eigen netwerk en collega-eigenaren te overtuigen en aan te haken.

2. Focus op het eigen belang (ROI en waardeontwikkeling)

Vastgoedeigenaren haken sneller aan als ze een duidelijk belang zien. Het is cruciaal om hun ’taal’ te spreken en in te spelen op zaken als:

• Waardeontwikkeling en rendement: Laat zien wat het risico is als er niets gebeurt en welk rendement op lange termijn haalbaar is door samenwerking.
• Concrete thema’s: Richt de agenda op zaken die hen direct raken, zoals de uitstraling van het gebied, leegstandbestrijding en transformatieopgaven.

3. Persoonlijke aandacht en vertrouwen

Vastgoedeigenaren houden soms de kaarten tegen de borst. Individuele, één-op-één gesprekken kunnen helpen om dit te doorbreken en te begrijpen wat er echt speelt achter de schermen. Dit helpt om openheid te creëren over hun panden en plannen, wat de samenwerking versnelt.

4. Professionalisering en structuur

Een formele structuur kan de betrokkenheid vergroten:

• De juiste persoon op de juiste plek: Het bestuur van een vastgoedvereniging moet bij voorkeur bestaan uit mensen die zelf ook vastgoed bezitten om het vertrouwen van de achterban te behouden.
• Vastgoed BIZ: Het oprichten van een BIZ specifiek voor vastgoed zorgt voor gezamenlijk budget en een gedeelde uitvoeringsagenda.
• Bestuurlijke vertegenwoordiging: Zorg dat vastgoed direct vertegenwoordigd is in het centrumbestuur door een bestuurslid met een vastgoedportefeuille. In Arnhem huren de vastgoedeigenaren bijvoorbeeld een projectmanager in via het centrale platform voor de uitvoering van hun agenda, wat zorgt voor zeer korte lijnen.

Meer weten? Lees de toolbox!

Wil je meer weten? Lees hier de gehele toolbox die ontwikkeld is. De toolbox bestaat uit 5 thema’s. Elk thema heeft deelonderwerpen, waarbij een praktijkschets wordt gegeven, het effect wordt beschreven van de situatie en de interne gebeurtenissen bij personen en tot slot tips om de probleemsituatie aan te pakken. Dit zijn de 5 thema’s:

1. wie zijn we?
2. waar staan we voor? 
3. hoe werken we samen?
4. hoe houden we samenwerking leuk?
5. wie ben jij in de samenwerking?