Onderzoek: driekwart (winkelcentra)moet nog compacter

Het is duidelijk dat de coronacrisis ingrijpende gevolgen zal hebben op steden en dorpen. Veel ondernemingen zullen straks niet meer bestaan. Hoe kijken gemeenten tegen de toekomst van hun centrum aan? En welke acties zijn straks nodig voor  toekomstbestendig te blijven? Stec Groep ( kennispartner van DNWS) onderzocht de middellange termijn impact van de coronacrisis op stads- en dorpscentra en transformatie van (winkel)vastgoed onder ruim 120 gemeenten.

Een aantal conclusies uit het onderzoek:

  • Het gros van de gemeenten verwacht dat de coronacrisis een structurele impact heeft op centra. Transformatie van leegstaand vastgoed wordt daarom prioriteit nummer één de komende jaren.
  • Als gevolg van de coronacrisis wordt voor centrumvoorzieningen een krimp verwacht variërend van 10 tot 40% voor de komende vijf jaar. Middelgrote en grote centra worden het hardst geraakt, met name door het grote aanbod modezaken. Doordat naar verwachting een deel van de horecazaken deze coronacrisis niet overleeft, komt een completere centrumbeleving onder druk te staan.
  • In driekwart van de stads- en dorpscentra speelt een opgave om het winkelgebied compacter te maken. De coronacrisis versterkt en vergroot deze opgave. Transformatie van winkelvastgoed komt echter heel beperkt van de grond: in slechts een kwart van de gemeenten zijn in de afgelopen jaren transformatieprojecten gestart.
  • Gemeenten benutten hun gereedschapskist met instrumenten nog onvoldoende voor een effectieve centrumaanpak. Gemeenten stellen zich bij transformatie vaak passief op: het initiatief wordt bij de vastgoedeigenaar gelegd. Juist actief ingrijpen door gemeenten blijkt het meest effectief. Een derde van de gemeenten verwacht dat haar huidige vastgoedaanpak en instrumenten niet leiden tot een gezond leegstandsniveau in het centrum. 
  • Een grote bottleneck bij transformatie is samenwerking met vastgoedeigenaren. Gemeenten beoordelen dit met een krappe voldoende (5,6). 30% van de gemeenten verwacht dat stroeve samenwerking met vastgoedeigenaren het functioneren van het centrum verder onder druk zet.
  • Gemeenten bouwen investeringen in het centrum de komende drie jaar af met 10%, vooral in middelgrote en grote gemeenten. Bijna 40% van de gemeenten geeft aan dat gemeentelijke financiën een belemmering vormen voor de transformatieaanpak.
  • Wonen in centra is het meest kansrijke segment voor haalbare businesscases bij transformatie. De komende jaren is er behoefte aan 240.000 woningen in (stedelijke) centra.
  • Een meerderheid van de gemeenten vindt regionale detailhandelsafspraken wenselijk, onder andere voor afstemmen van nieuwe plannen, regionale keuzes maken voor toekomstbestendige centra en het reduceren van (onbenutte) plancapaciteit.

Martijn Exterkate (adviseur Stec Groep) geeft een toelichting op de uitkomsten van het onderzoek : “De kans dat (winkel)centra er op middellange termijn anders uit zien dan nu met structureel meer leegstand is zeer groot. Consumenten laten centra met veel zichtbare leegstand links liggen. Transformatie van leegstaand (winkel)vastgoed wordt daarom de komende jaren prioriteit nummer één voor veel centra. Uit ons onderzoek blijkt dat gemeenten die zelf actief de handschoen oppakken en transformatie niet puur aan de markt overlaten, veel meer succes boeken. Gemeenten die staan voor levendige en vitale centra moeten daarom de regierol pakken.”

Martijn Exterkate (adviseur Stec Groep): “Het momentum voor transformatie is groter dan ooit. Vastgoedeigenaren gaan zeker niet ontkomen aan een afwaardering van vastgoed. Vasthouden aan investeringswaarde is niet langer houdbaar. Daarom zal de markt transformatie van (winkel)vastgoed omarmen. Ik pleit er voor om deze crisis te benutten voor structuurversterking op langere termijn.”

Hulp bij transformtie en transitie

DNWS en de Retailagenda hebben de ‘Handreiking en instrumenten voor herstel en transitie van centrum- en winkelgebieden’ ontwikkeld. Deze handreiking helpt gemeenten, centrummanagers en andere stakeholders in centrum- en winkelgebieden bij de verschillende fases van het transitietraject.

Delen:

Bekijk ook

Leegstaande winkelpanden omgetoverd tot cultuuretalages

De oplossing voor leegstaande panden? In Den Haag slaan Haagse culturele instellingen, vastgoedpartijen en de gemeente de handen ineen voor een creatief experiment. Leegstaande winkelpanden worden tijdelijk omgetoverd met onder andere etalages van het Mauritshuis, Beeld en Geluid Den Haag en het Kinderboekenmuseum. Iris Reijman, projectleider Spinner & Langkous, vertelt over het project.

Overzicht provinciale subsidieregelingen

Provincies vinden steeds meer hun rol om gemeenten bij te staan bij het verbeteren van binnensteden, dorpen en (perifere) winkelgebieden door het bieden van kennis en middelen. DNWS heeft een overzicht gemaakt van de beschikbare subsidieregelingen per provincie.

Hoe Utrecht de leegstand aanpakt

Van alle grote binnensteden in Nederland draait het centrum van Utrecht het beste. De gemeente, die dit jaar 900 jaar stadsrechten viert, bouwt schouder aan schouder met centrummanagement en vastgoedeigenaren met succes aan de transformatie en bestrijding van de leegstand. Emiel Fonville, senior (beleids)adviseur Ontwikkelorganisatie Ruimte, Wonen en Economie Gemeente Utrecht, weet er alles van.